Το κόστος της σιωπής και η αξία της αμφισβήτησης

Συντάξεις, προβληματισμός, χρεοκοπία

 Από τον Πλάτωνα Τήνιο

 Είναι κοινός τόπος ότι η ελληνική κρίση είναι προϊόν των αδιεξόδων του συστήματος. Η άμυνα του παλιού συστήματος ήταν η ποινικοποίηση κάθε σκέψης για το πώς αυτό θα μπορούσε να ανανεωθεί. Δεν είναι περίεργο συνεπώς ότι, παρά το ότι υπάρχει σήμερα η πολιτική ευκαιρία για ριζικές αλλαγές, ούτε υφίσταται το εναλλακτικό σχέδιο, ούτε κανείς το θέλει. Όταν όμως όσοι εμπόδισαν την αναζήτηση εναλλακτικής λύσης επιστρατεύουν την απουσία της ως επιχείρημα υπέρ της διατήρησης των ίδιων δομών, πρέπει να είμαστε επιφυλακτικοί. Μήπως με αυτόν τον τρόπο καταλήγουμε απλώς να συντηρούμε τους όρους δημιουργίας της κρίσης;

Πουθενά δεν ισχύει το παραπάνω όσο στην κοινωνική ασφάλιση. Θα μπορούσε να ισχύει για τα εργασιακά, για τις αποκρατικοποιήσεις, για την κοινωνική πολιτική, για το περιβάλλον. Όπου δηλαδή θυσιάζουμε την ουσία χάριν της κομματικής επικοινωνίας.

[Μια μικρή διδακτική ιστορία] Τον Οκτώβριο του 1997 είδε τη δημοσιότητα μια έκθεση με τον σεμνό τίτλο Οικονομία και Συντάξεις: Συνεισφορά στον κοινωνικό διάλογο. Για τους βιαστικούς, το τμήμα «Αντί σύντομης περίληψης» είχε πέντε μηνύματα συμπυκνωμένα σε μια σελίδα:

Το πρώτο: «Μολονότι το πρόβλημα είναι σοβαρό, υπάρχουν λύσεις και εναλλακτικοί δρόμοι, φθάνει να βρεθεί η τόλμη να αναζητηθούν». Το τελευταίο: «Η βιασύνη βλάπτει. Καλύτερα μια λύση καλά εδραιωμένη, τεχνικά άρτια και με συναίνεση, παρά μια βιαστική λύση με το κόστος της ανασφάλειας και αβεβαιότητας»[1].

Η έκθεση, βεβαίως, έγινε γνωστή ως Έκθεση Σπράου και είχε το αντίθετο από το επιδιωκόμενο αποτέλεσμα. Αντί συζήτησης και προβληματισμού επήλθε σιωπητήριο. Κατόπιν προέκυψαν τα εξής: ένας νόμος που απέτυχε πριν εφαρμοστεί (Νόμος Γιαννίτση 2001) και άλλοι δύο που απέτυχαν μετά (Νόμος Ρέππα 2002, Νόμος Πάλλη 2008). Το 2010 φαίνεται ότι ο «δοσατζής» τελικά βρήκε πού κρυβόμαστε και προσπαθεί να μας επιβάλει όλες τις προσαρμογές αναδρομικά και με τόκο.