Τεύχος 40ό - Μάιος 2013
Το σύστημα στριμώχτηκε στο μπούνκερ
Το μεγαλύτερο ίσως ευτύχημα για το σύστημα εξουσίας, που οδήγησε την Ελλάδα στην καταστροφή, ήταν η ανάδειξη το 2012 του ΣΥΡΙΖΑ στη θέση του κόμματος της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Μια πολιτική δύναμη που ως αντιπολίτευση χαρακτηρίζεται από πλήρη έλλειψη επαφής με την πραγματικότητα και επιπόλαιη χρήση αχαλίνωτης και χαμηλού επιπέδου δημαγωγίας μπορεί να αποδειχθεί πολύ χρήσιμη εφεδρεία του συστήματος, σε μια εποχή αδιέξοδης οργής και αποδοκιμασίας από την πλευρά της κοινής γνώμης.
Χρήσιμη εφεδρεία για δύο λόγους. Καταρχήν γιατί μπορεί να λειτουργήσει ως ο κατάλληλος «μπαμπούλας» για να στέλνει τα «άτακτα» τμήματα του εκλογικού σώματος «νωρίς για (πολιτικό) ύπνο». Χρήσιμη όμως και γιατί σε περίπτωση που για οποιοδήποτε λόγο αναλάβει τη διακυβέρνηση της χώρας, θα έχει τόσο εκτεθεί από την αχαλίνωτη αντιπολιτευτική δημαγωγία, που –όπως απέδειξε και η περίπτωση του νυν επικεφαλής της τρικομματικής–, θα είναι ως κυβέρνηση αναγκασμένος να στηριχθεί πλήρως στο υπάρχον σύστημα εξουσίας των κρατικοδίαιτων επιχειρηματιών-ιδιοκτητών ΜΜΕ.
Ένας εθνικός ευεργέτης
Από την ΦΡΑΓΚΙΣΚΗ ΑΜΠΑΤΖΟΠΟΥΛΟΥ
Πολλές φορές σκέφτομαι ότι οι περισσότερες και καλύτερες εργασίες στον τομέα των νεοελληνικών σπουδών εξαρτήθηκαν από ένα εύρημα στη βιβλιοθήκη ή στο αρχείο ενός συγγραφέα, και ακόμη πιο συχνά σκέφτομαι τις εργασίες που δεν έγιναν, που σταμάτησαν μπροστά στην αδυναμία εύρεσης υλικού, κυρίως από τον περιοδικό Τύπο, λόγω της ανεπάρκειας των βιβλιοθηκών μας. Όμως τέτοιες δυσκολίες έχουν περισσότερη σχέση με το απώτερο παρελθόν. Γιατί εδώ και τρεις δεκαετίες, ο νεοελληνιστής γνωρίζει ότι υπάρχει σε μέρος γνωστό και φιλόξενο ένας θησαυρός που τον περιμένει. Και υπάρχει χάρη στον Μάνο Χαριτάτο.
Οι νεότεροι συνάδελφοι φιλόλογοι και ιστορικοί δεν μπορούν να αντιληφθούν τι σήμαινε να προσπαθείς να κάνεις μια ολοκληρωμένη έρευνα στις δημόσιες βιβλιοθήκες, ειδικά στον Τύπο του Μεσοπολέμου και της πρώτης μεταπολεμικής περιόδου, κάτω από τις συνθήκες της δεκαετίας του ’60 και ’70. Όλα αυτά άλλαξαν όταν ο Χαριτάτος αποφάσισε να ιδρύσει το ΕΛΙΑ. Θυμάμαι ότι συχνά, όταν έφτανε ένα αρχείο στα χέρια του, ο ίδιος τηλεφωνούσε σε πιθανούς ενδιαφερόμενους για να τους προτείνει να το μελετήσουν.
Ο Μάνος Χαριτάτος ήταν ουσιαστικά ο άνθρωπος που ανέτρεψε την παλαιότερη λογική ότι ο λόγιος στηρίζεται στη «βιβλιοφιλία» του, στα σπάνια ευρήματα, βιβλία και αρχειακό υλικό της προσωπικής του βιβλιοθήκης.
ΑΠΟΚΤΗΣΤΕ ΤΑ ΠΡΩΤΑ 35 ΤΕΥΧΗ ΤΗΣ ATHENS REVIEW OF BOOKS ΜΟΝΟ ΜΕ 2 ΕΥΡΩ ΤΟ ΕΝΑ ΣΤΟ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕIΟ ΠΟΛΙΤΕΙΑ
Ασκληπιού 1, Αθήνα,
τηλ. 2103600235
Τρόικα: Ο Πόντιος Πιλάτος του ασφαλιστικού συστήματος
Από τον ΘΟΔΩΡΟ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗ
Πόσο σοβαρή είναι η τρόικα η οποία καθορίζει στην ουσία την οικονομική και κοινωνική πολιτική της χώρας; Πόσο οι επιλογές της (διά πράξεων ή παραλείψεων) ανταποκρίνονται στις στοιχειώδεις αρχές της οικονομικής αποτελεσματικότητας και της κοινωνικής δικαιοσύνης; Πριν οι αναγνώστες κάνουν το λάθος να θεωρήσουν ότι το ερώτημα αυτό αφορά το λεγόμενο «αντιμνημονιακό» μέτωπο, που ταλαιπωρεί τη χώρα με τη δημαγωγία του την τελευταία τριετία (παλαιότερα με κορμό τη ΝΔ του Α. Σαμαρά και τώρα με κορμό τον ΣΥΡΙΖΑ του Α. Τσίπρα), σπεύδω να προειδοποιήσω ότι το κείμενο που ακολουθεί δεν έχει καμία σχέση με αυτές τις παραδοξολογίες.
Το κείμενο αυτό δεν αφορά την ευχή να είχε η τρόικα περισσότερα χρήματα και να μας τα χάριζε ή τρόπον τινά να μας τα μοίραζε (που είναι και η ουσία της λεγόμενης «αντιμνημονιακής» προσέγγισης). Αυτό που θα εξετάσει είναι τι είδους αποφάσεις έλαβαν –διά πράξεων και παραλείψεων– ο Πολ Τόμσεν και η ομάδα του στο πιο σημαντικό από πλευράς δαπανών τμήμα του ελληνικού κράτους, τις συντάξεις.
Το κείμενο αυτό αποτελεί συνέχεια και συμπλήρωση του άρθρου που είχα δημοσιεύσει στην ARB [1] πριν δεκαεπτά μήνες, όπου εξέταζα στο πλαίσιο κριτικής σε βιβλίο του Μάνου Ματσαγγάνη[2] το σύνολο της κοινωνικής πολιτικής και έκανα μια αναγκαστικά ελλιπή αναφορά και στο σύστημα κοινωνικής ασφάλισης. Έγραφα τότε ότι το νέο σύστημα που ευλόγησε η τρόικα εισήγαγε κίνητρα πρόωρης συνταξιοδότησης προνομιούχων κατηγοριών (αυξημένος πλασματικός χρόνος κ.λπ.) και άρα διόγκωσης των ελλειμμάτων.
Μια συμμορία μεγαλώνει
Από την ΑΝΝΑ ΦΡΑΓΚΟΥΔΑΚΗ
Δημήτρης Ψαρράς, Η μαύρη βίβλος της Χρυσής Αυγής, Πόλις, Αθήνα 2012, σελ. 471
 Ας ξεκινήσω αναφέροντας ότι το βιβλίο του Δημήτρη Ψαρρά το μνημονεύει στο προηγούμενο τεύχος της ARB ο Μαρκ Μαζάουερ σε ένα εξαίρετο κείμενό του όπου αναλύει την πολιτική κρίση που διάγει η ελληνική κοινωνία. Ο γνωστός ιστορικός το παραπέμπει ως «απαραίτητη πηγή μελέτης»[1], προφανώς αναγνωρίζοντας στο βιβλίο ότι τα περιεχόμενά του στηρίζονται σε συστηματική και πλουσιότατη τεκμηρίωση σχετικά με την ιστορία, τις νόμιμες και παράνομες δραστηριότητες, τους συνεργάτες και τις πολιτικές συγγένειες, τις θέσεις και την όλη ιδεολογία της Χρυσής Αυγής (στο εξής ΧΑ).
Βασικό χαρακτηριστικό του βιβλίου του Ψαρρά είναι πράγματι τούτο: δεν είναι δημοσίευμα συγκυριακό, δηλαδή δεν προέκυψε ως αντίδραση στην πρόσφατη και απρόσμενη άνοδο της ΧΑ και την είσοδό της στο ελληνικό Κοινοβούλιο. Ο συγγραφέας, καθώς και η ομάδα συνεργατών και συνεργατριών του Ιού της Ελευθεροτυπίας, της οποίας την πολύχρονη ερευνητική εργασία αναφέρει ως βασική πηγή μεγάλου μέρους του βιβλίου[2], έχει ασχοληθεί επί δύο δεκαετίες με την ελληνική ακροδεξιά σε όλες τις εκδοχές της. Με άλλα λόγια ο συγγραφέας, όπως δείχνει η μακρόχρονη αρθρογραφία του, το προηγούμενο αποκαλυπτικό βιβλίο του για τον Λα.Ο.Σ.[3] και η συστηματική έρευνα για τα ακροδεξιά μορφώματα πολύ πριν βγουν από το πολιτικό περιθώριο, διέβλεψε νωρίς τη σημασία και τους κινδύνους από την πολιτική παρουσία τους. Έτσι αποτελεί εξαίρεση αξιοσημείωτη μέσα στην ευρύτερη ανοχή που συνάντησαν στην ελληνική κοινωνία τα δυο ακροδεξιά κόμματα.
Περιεχόμενα 40ού τεύχους, Μάιος 2013
ARB, Το σύστημα στριμώχτηκε στο μπούνκερ
Ελισάβετ Αρσενίου, Ο μέγας Πάνας δεν πεθαίνει!
Αλεξάνδρα Ιωαννίδου,Η γοητεία της μελαγχολίας
Λίνα Πανταλέων,Η γραφή, μια ιστορία αγάπης
Νικήτας Σινιόσογλου, Οι απαρχές του αστυνομικού διηγήματος στην Ελλάδα
Μαρκ Λίλλα, Ένας νέος, πολιτικός, Απόστολος Παύλος;
Μίλτος Φραγκόπουλος,Συμβολή σε μια βαθύτερη κατανόηση του μεταφραστικού έργου
Σωτήρης Ριζάς, Μεταπολεμική Ευρώπη: ένα πρότυπο για τον κόσμο ή μήπως όχι πια;
Αφιέρωμα στον ΜΑΝΟ ΧΑΡΙΤΑΤΟ
Φραγκίσκη Αμπατζοπούλου, Ένας εθνικός ευεργέτης
Δημήτρης Δασκαλόπουλος, «Ο φίλος που έφυγε για τ’ ανοιχτά»
Γιάννης Στεφανίδης, Ο δικός μας Πρόεδρος
Αλεξάνδρα Σαμουήλ,Ένας ιδιότυπος ευεργέτης
Λάμπρος Βαρελάς, Ερευνητική μέριμνα και θαλπωρή
Μανώλης Βασιλάκης, Εωθινός και ανιδιοτελής
Αθανάσιος Χ. Παπανδρόπουλος, Μάργκαρετ Θάτσερ: γιατί τόσο μίσος;
Θόδωρος Σκυλακάκης,Τρόικα: Ο Πόντιος Πιλάτος του ασφαλιστικού συστήματος
Άννα Φραγκουδάκη, Μια συμμορία μεγαλώνει
Νίκος Λεβέντης, Άτακτα (ΙΙ). Ποιήματα
Κωνσταντίνα Ευαγγέλου, Η σαρδηνή Γκράτσια Ντελέντα —Tο ξεχασμένο ιταλικό Νόμπελ λογοτεχνίας (1926)
Μάσιμο Σκιλιρό, Το ταξίδι της Γκράτσιας — Στοκχόλμη, 10 Νοεμβρίου 1927
Χάρης Βλαβιανός, Είδε κανείς την Άριελ; Ο σαν μπαμπάς. Ποιήματα
Πέτρος Μαρτινίδης, Αγάπης εγκώμιο
Λεωνίδας Χατζηπροδρομίδης, Σταλινισμός: η τυραννία ως υπόσχεση ελευθερίας — Ο βολονταρισμός ως αναγκαιότητα – η εξουσία ως αιώνια επιβολή πάνω στην κοινωνία (Μέρος Γ΄, τελευταίο)
Βίκτωρ Ιβάνοβιτς, …για ένα πουκάμισο αδειανό, για μιαν Ελένη
Σπύρος Α. Μοσχονάς, Το γλωσσικό ζήτημα ως ιστορία ιδεών
Σχέδιο εξωφύλλου: Ο Ανδρέας Εμπειρίκος από τον Κωνσταντίνο Παπαμιχαλόπουλο Απρονοησία και Νέμεσηελληνική κρίση 2001-2011ΚΥΚΛΟΦΟΡΕΙ ΣΤΑ ΒΙΒΛΙΟΠΩΛΕΙΑΈκδοση της Athens Review of Books
Η ελληνική κρίση μέσα από τις σελίδες της Athens Review of Books. 45 δοκίμια από 33 γνωστούς επιστήμονες για τη δεκαετία 2001-2011 της κίβδηλης ευμάρειας, όπου μεσουράνησε ο οίστρος της ακολασίας. «Ακολασίας» με όλες τις σημασίες της λέξης, δηλαδή τόσο την ατιμώρητη διασπάθιση των ευρωπαϊκών κονδυλίων και των δανείων, του δημόσιου πλούτου, όσο και την ασωτία, τον εκμαυλισμό, τις επιδιώξεις άκοπου πλουτισμού αλλά και κατασυκοφάντησης της επιχειρηματικότητας, των δημιουργικών δυνάμεων και δραστηριοτήτων, φαινόμενα που εν γένει εντάσσονται σε έναν –καβαφιστί– εθνικό βίο ενήδονο και ακαλαίσθητο, δηλαδή στο καθεστώς του Υπαρκτού Λαϊκισμού στη χώρα και στα μυαλά των ανθρώπων κατά τη μεταπολιτευτική περίοδο, ιδίως μετά το 1981. Γράφουν οι: ΤΑΣΟΣ ΑΒΡΑΝΤΙΝΗΣ • ΚΩΣΤΑΣ ΑΖΑΡΙΑΔΗΣ • ΤΑΚΗΣ ΑΘΑΝΑΣΟΠΟΥΛΟΣ ΔΗMΗΤΡΗΣ ΒΑΓΙΑΝΟΣ • ΜΑΝΩΛΗΣ ΒΑΣΙΛΑΚΗΣ • ΠΑΝΑΓΗΣ ΒΟΥΡΛΟΥΜΗΣ • ΤΑΣΟΣ ΓΙΑΝΝΙΤΣΗΣ • ΓΙΩΡΓΟΣ Β. ΔΕΡΤΙΛΗΣ • ΑΡΙΣΤΟΣ ΔΟΞΙΑΔΗΣ • ΜΙΧΑΗΛ ΖΟΥΜΠΟΥΛΑΚΗΣ • ΧΡΥΣΑΦΗΣ Ι. ΙΟΡΔΑΝΟΓΛΟΥ • ΠANAΓIΩTHΣ Κ. IΩAKEIMIΔHΣ • ΓΙΑΝΝΗΣ Μ. ΙΩΑΝΝΙΔΗΣ • ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΙΩΑΝΝΟΥ • ΙΩΑΝΝΗΣ ΛΗΞΟΥΡΙΩΤΗΣ • ΑΝΤΙΓΟΝΗ ΛΥΜΠΕΡΑΚΗ • ΜΑΝΟΣ ΜΑΤΣΑΓΓΑΝΗΣ • ΜΙΧΑΛΗΣ ΜΗΤΣΟΠΟΥΛΟΣ • ΒΑΣΙΛΗΣ ΜΟΝΑΣΤΗΡΙΩΤΗΣ • ΝΙΚΟΣ ΜΟΥΖΕΛΗΣ • ΣΙΜΟΣ ΜΠΕΝΣΑΣΣΩΝ • ΜΙΡΑΝΤΑ ΞΑΦΑ • ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΠΑΠΑΔΗΜΗΤΡΙΟΥ • ΑΘAΝΑΣΙΟΣ Χ. ΠΑΠΑΝΔΡΟΠΟΥΛΟΣ • ΠΑΡΑΣΚΕΥΑΣ ΠΑΣΣΙΑΣ • ΧΡΙΣΤΟΦΟΡΟΣ Α. ΠΙΣΣΑΡΙΔΗΣ • ΘΟΔΩΡΟΣ ΣΚΥΛΑΚΑΚΗΣ • ΤΖΟΡΤΖ ΣΟΡΟΣ • ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΠΡΑΟΣ • ΓΙΑΝΝΗΣ ΣΤΟΥΡΝΑΡΑΣ • ΠΛΑΤΩΝ ΤΗΝΙΟΣ • ΛΟΥΚΑΣ ΤΣΟΥΚΑΛΗΣ • ΜΙΧΑΛΗΣ ΧΑΛΙΑΣΟΣ • ΜΙΧΑΛΗΣ ΨΑΛΙΔΟΠΟΥΛΟΣ
Tου ΘΑΝΟΥ BΕΡΕΜΗ*
Στην «Καθημερινή της Κυριακής», δημοσιεύθηκε το ακόλουθο άρθρο του Θάνου Βερέμη σχετικά με τον τόμο «Απρονοησία και Νέμεση»:
Oυδέν κακόν αμιγές καλού. H δημοσιονομική και κοινωνική κρίση που ζούμε προκάλεσε την πιο γόνιμη συζήτηση για το ελληνικό οικονομικό και κοινωνικό φαινόμενο από την εποχή της πρώτης μεταπολεμικής διετίας. H δυσπραγία μας, απαλλαγμένη από τη διάσπαση που προκαλούσαν στην προσοχή των ειδικών οι συγκυρίες της ανασυγκρότησης, του ανένδοτου αγώνα, της δικτατορίας και της μεταπολιτευτικής ευζωίας, μας ανάγκασε επιτέλους να εγκύψουμε στις δομικές μας αδυναμίες. O συλλογικός τόμος «Aπρονοησία και Nέμεση. Eλληνική κρίση 2001-2011» (The Athens Review of Books, 2012) με επιμέλεια Mανώλη Bασιλάκη, αποτελεί κιβωτό αυτογνωσίας. Oι μελέτες που περιέχονται στον τόμο αυτό έχουν ξεπεράσει δεξιές και αριστερές αγκυλώσεις για να πουν τα πράγματα με το όνομά τους. Mερικοί από τους συνεργάτες βρέθηκαν σε δημόσιες θέσεις, ένας μάλιστα από αυτούς είναι ο σημερινός υπουργός Oικονομικών, όμως οι περισσότεροι διέφυγαν την προσοχή των πολιτικών μας ηγετών. Oλοι τους προσφέρουν τον λίθο τους για να οικοδομηθεί συστηματικά η ερμηνεία τού τι πήγε στραβά σε τούτο τον τόπο.
|
